Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinmailFacebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinmail

Nedir?

ELO satranç oyuncularının göreceli olarak kuvvetlerini hesaplamak için kullanılan bir sistemdir. ELO bir kısaltma olmayıp, sistemi bulan kişi olan Arpad Emmerich Elo*‘nun soyadıdır. Arpad Emmerich Elo’nun bulduğu bu sistem satranç oyununda, oyuncuların göreceli olarak kuvvetlerini hesaplamak için kullanılan sistemlerden biridir. FIDE tarafından 1970 yılında resmi kuvvet hesaplama yöntemi olarak kabul edilmiştir.

Hesaplama yöntemine geçmeden önce bir oyunun hesaplamaya dahil olabilmesi için hangi şartları sağlaması gerektiğine bakalım.

Bir Oyunun Hesaplamalara Dahil Olabilmesi İçin.

Bir oyunun derecelendirmeye alınması için kuvvet derecesine sahip olan her iki oyuncunun da aşağıdaki kurallara göre belli bir düşünme süresinin olması gerekmektedir. (bir oyun genelde 60 hamle kabul edilir)

Eğer turnuvada 2200 ELO üzerinde bir oyuncu var ise düşünme süresi oyuncu başına minimum 120 dakika olmalıdır.
Eğer turnuvada 1600 ELO üzerinde bir oyuncu var ise düşünme süresi oyuncu başına minimum 90 dakika olmalıdır.
Eğer iki oyuncuda 1600 ELO altında ise minumum düşünme oyuncu başına minimum 60 dakika olmalıdır.
Eğer ara zaman kontrolü belirtilmişse bu 40 hamle için olmalıdır.

(Eklemeli sistemlerde asıl süre değil, hesaplanmış süre dikkate alınır. Yani 35dk+30sn eklemeli tempoda oynanan bir oyunda düşünme süresi 35dk + 30sn*60 hamle üzerinden hesaplanır ki bu da 65dk’ya karşılık gelir. Aynı şekilde 60dk+30sn eklemeli sistemde oyuncu başına düşünme süresi 60dk+30sn*60 hamle=90dk olarak hesaplanır.)

Eğer Hızlı ELO hesaplamasında kullanılacaksa oyuncu başına en az 10, en fazla 60dk zaman verilmiş olmalıdır.
Eğer Yıldırım ELO hesaplamasında kullanılacaksa oyuncu başına en az 5, en fazla 10dk zaman verilmiş olmalıdır.

Oyunculara tanınan düşünme süresine göre oyuncular bir günde 12 saatten fazla oyun oynamamalıdır. (Yalnız arttırımlı oyunlarda bu süre aşılabilir.)

Turnuva süresi 90 Günü geçemez. (Ligler hariç)

Herhangi bir nedenle oynanmayan oyunlar Hesaplamaya dahil edilemez. (Hükmen kazanç, Tur atlama vb.)

NASIL ÇIKAR?

Ratingi olmayan bir oyuncunun ELO’sunun hesaplanması için, ELO’lu oyuncular ile minimum 5 oyun oynamış olması ve en az yarım puan(1/2) almış olması gerekmektedir. Bu 5 oyunu tek bir turnuvada oynamış olma zorunluluğu yoktur. 26 ay içerisinde farklı turnuvalarda oynamış olabilir.

K Faktörü Nedir?

K faktörü ELO hesaplamalarında kullanılan bir faktördür. Oyuncunun gerçek ELO değerine ulaşmasını ve o noktada kalmasını sağlamak için denkleme katılmıştır.

ELO’su ilk kez çıkan bir oyuncu için 30 oyun boyunca bu faktör 40 olarak alınır. Bu faktörün bu derece büyük alınması sonucu ilk elo hesaplamaları yüksek sıçrayışlar ve düşüşler gösterir. Örneğin 1900 ve 1700 ELO’ya sahip iki oyuncu oynadı diyelim ve oyun 0-1 olarak sonuçlandı. K=40 olarak alındığında tek bir oyundan

1900’lük oyuncunun ELO kaybı: (0-.76)*40=-30.4
1700’lük Oyuncunun ELO Kazancı (1-.24)*40=30.4 olmaktadır.

ELO’su ilk defa çıkan ve 30 oyun oynayan bir oyuncunun K faktörü otomatikman 20’ye düşer. Aynı hesabı 20 K faktörü için yapacak olursak.

1900’lük oyuncunun ELO kaybı: (0-.76)*20=-15.2
1700’lük Oyuncunun ELO Kazancı (1-.24)*20=15.2 olmaktadır.

Eğer oyuncu 2400 ELO puanını geçerse K faktörü artık 10 olarak alınır. Bu oyuncunun daha sonra ELO’su 2400 altına düşse bile K faktörü değişmez.

1900’lük oyuncunun ELO kaybı: (0-.76)*10=-7.1
1700’lük Oyuncunun ELO Kazancı (1-.24)*10=7.1 olmaktadır.

FIDE son yıllarda küçük yaştaki oyuncuların düşük ELO çıkarıp sonrasında Yükselmesinin çok güç olmasından kaynaklı yeni bir uygulama getirmiş. 18 yaşından küçük tüm oyuncuların K faktörünün oyun sayısından bağımsız olarak 40 olarak hesaplamalara dahil etmiştir. Buradaki kısıtlamalar ise şöyledir.

1. Oyuncu 18 yaşından küçük olacak.
2. ELO değişimi bir ay içerisinde  700’den fazla olamayacak.
3. Oyuncu eğer 2300 ELO’yu geçerse yaşına bakılmaksızın K faktörü normal olarak alınacaktır. (20)

UKD Nedir?

ELO sistemini kullanarak Ulusal Kuvvet derecesi hesaplamadır. ELO hesaplamalarından farkı

  1. K faktörü 40 olarak alınmaz.
    İki oyuncu arasındaki kuvvet farkı ELO hesaplarında 400’den büyükse hesaplama 400 fark üzerinden yapılırken UKD hesaplarında bu fark 350 olarak alınır. Bunun sonucu olarak’da iki oyuncu arasındaki kuvvet derecesi farkı büyükse ELO düşüşü veya artışı daha fazla olmaktadır.(20*.04 Kadar bir fark)
  2. Onun dışındaki uygulamalar 5 Maç vb. aynıdır.

Bir turnuvadan sonra UKD hesabı için kullanabileceğiniz bir hesaplayıcı için UKD Hesaplama

 

Halil TAŞ

KaynakçaFide Handbook
*D:25/08/1903 Avusturya-Macaristan, Ö:5/11/1992 Amerika

Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinmailFacebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinmail